Quầng thâm mắt nguyên nhân do đâu và cách phân loại

Quầng Thâm Mắt Là Gì?

Quầng thâm mắt hay còn gọi là bọng mắt tối màu, đây là tình trạng vùng da ngay dưới mí mắt dưới xuất hiện các vệt màu bất thường, thường có sắc tố xanh tím, nâu hoặc đen đậm. Những vệt màu này làm cho đôi mắt trông lờ đờ, khuôn mặt tổng thể trở nên mệt mỏi, thiếu sức sống và thậm chí trông già nua hơn so với tuổi thực.

Lý do vùng da này dễ bị quầng thâm là vì nó rất mỏng manh: chỉ dày khoảng 0.5mm được xem là vùng da mỏng nhất trên toàn bộ cơ thể con người. Chính sự mỏng manh này khiến da quanh mắt dễ bị lộ mạch máu, tích tụ sắc tố hoặc bị tổn thương. Quầng thâm có thể xuất hiện do nhiều nguyên nhân từ bên trong như yếu tố di truyền, thay đổi hormone, lão hóa tự nhiên lẫn bên ngoài như tiếp xúc lâu dài với ánh nắng mặt trời, thiếu ngủ kéo dài, căng thẳng, hoặc thói quen dụi mắt thường xuyên.

Thống kê đáng lo ngại: 78% phụ nữ Việt Nam hiện nay từ 25 đến 45 tuổi gặp phải tình trạng quầng thâm mắt.

Đặc điểm nhận biết quầng thâm mắt

• Màu sắc: Xanh tím do mạch máu lộ, nâu do tăng melanin, hoặc đen chính là cả 2
• Vị trí: thường xuất hiện dưới mí mắt dưới, đôi khi lan đến cả vùng khóe mắt.
• Kết cấu da: có thể đi kèm với bọng mắt, nếp nhặn hoặc tình trạng da chảy xệ, khiến vùng mắt trọng mệt mỏi và già hơn.

Vì sao cần lưu ý đến quầng thâm mắt

Mặc dù không phải là bệnh lý nguy hiểm, nhưng quầng thâm mắt là một “tín hiệu cảnh báo” đáng phải lưu ý của cơ thể bởi:

• Ảnh hưởng thẩm mỹ: Theo nghiên cứu tâm lý da liễu, người có quầng thâm mắt giảm đến 40% độ tự tin khi giao tiếp.
• Cảnh báo sức khỏe: Có thể là dấu hiệu của thiếu máu, suy gan, rối loạn tuyến giáp hoặc dị ứng mãn tính

Phân loại quầng thâm mắt

Cách giảm thâm mắt chỉ thực sự hiệu quả khi bạn biết chính xác mình đang gặp loại thâm nào. Mỗi loại có nguyên nhân, màu sắc và giải pháp riêng, không “một công thức cho tất cả”. Nào hãy cùng Fytofontana điểm qua 5 loại quầng thâm mắt phổ biến nhất sau đây.

Quầng Thâm Xanh Tím

Dấu hiệu:

• Màu xanh lam hoặc tím nhạt dưới mí mắt
• Đậm hơn khi thiếu ngủ, căng thẳng hoặc khóc
• Da mỏng, thấy rõ các mạch máu li ti như mạng nhện

Nguyên nhân:

• Da vùng mắt quá mỏng 0.3–0.5mm khiến mạch máu dễ lộ
• Lưu thông máu kém do thiếu ngủ, stress
• Căng thẳng làm mạch máu co lại, gây sạm màu

Thường gặp ở:

• Người trẻ từ 20 đến 35 tuổi, da trắng mỏng
• Dân văn phòng, hay thức khuya

Quầng Thâm Nâu

Dấu hiệu:

• Màu nâu đồng hoặc nâu đen đều hai bên
• Không thay đổi theo giấc ngủ hay thời tiết
• Thường kèm nám, tàn nhang quanh mắt

Nguyên nhân:

• Tăng sinh melanin do tia UV kể cả ánh sáng màn hình
• Di truyền thường gặp ở phụ nữ Á Đông
• Viêm da mãn tính, dị ứng, hay dụi mắt

Thường gặp ở:

• Người thường xuyên ra nắng nhiều hơn 2 tiếng mỗi ngày
• Da ngăm, da dầu

Quầng Thâm Cấu Trúc

Dấu hiệu:

• Thâm do bóng tối lõm dưới mắt chứ không phải do sắc tố
• Không thay đổi dù bạn ngủ đủ
• Vùng mắt trũng, xương gò má cao

Nguyên nhân:

• Hốc mắt sâu tự nhiên lớn hơn 1.5cm
• Mất mô mỡ dưới mắt
• Không liên quan đến bệnh lý

Thường gặp ở:

• Người có khuôn mặt góc cạnh, xương cao
• Sau tuổi 30, khi da bắt đầu mất độ đàn hồi

Quầng Thâm Kết Hợp

Dấu hiệu:

• Xen kẽ màu xanh tím + nâu
• Sáng sớm thiên xanh, chiều lại ngả nâu
• Có thể kèm bọng mắt nhẹ, nếp nhăn nhỏ

Nguyên nhân:

• Kết hợp nhiều yếu tố: mạch máu, melanin và cấu trúc
• Thường gặp ở độ tuổi trung niên từ 30 đến 45
• Liên quan đến hormone kinh nguyệt, thai kỳ

Thường gặp ở:

• Phụ nữ văn phòng, mẹ bỉm
• Chiếm 80% trường hợp thâm mắt ở Việt Nam

Quầng Thâm Do Lão Hóa

Dấu hiệu:

• Màu xanh xám đến chuyển sang đen sạm
• Da nhăn, chảy xệ, mạch máu rõ
• Vùng mắt thiếu sức sống

Nguyên nhân:

• Sau 25 tuổi, cơ thể mất 1% collagen mỗi năm
• Da mỏng dần từ 0.5mm đến 0.3mm sau 40 tuổi
• Giảm elastin khiến mạch máu lộ rõ

Thường gặp ở:

• Người trên 40 tuổi, đặc biệt có thói quen hút thuốc, uống rượu

Đâu là nguyên nhân ngây nên tình trạng quầng thâm mắt?

Quầng thâm mắt không chỉ làm gương mặt trông mệt mỏi, thiếu sức sống mà còn là tín hiệu phản ánh sức khỏe tổng thể. Sau đây là những nguyên nhân khiến cho mắt bạn xuất hiện quầng thâm:

Di truyền

Yếu tố gen quyết định cấu trúc vùng da dưới mắt: Độ dày lớp biểu bì, mật độ mạch máu và mức độ melanin. Nếu bố mẹ hoặc anh chị em có quầng thâm bẩm sinh thường màu xanh-tím, xuất hiện từ nhỏ, bạn dễ thừa hưởng làn da mỏng, mạch máu nổi rõ hoặc hốc mắt sâu,  khiến vùng mắt luôn tối màu dù ngủ đủ, ăn uống lành mạnh.

Lão hóa

Từ 25 đến 30 tuổi, cơ thể giảm sản sinh collagen ~1%/năm, elastin suy giảm khiến da dưới mắt vốn chỉ dày 0.5mm ngày càng mỏng đi. Mạch máu xanh tím bên dưới lộ rõ hơn, kết hợp mất mỡ dưới mắt tạo hốc mắt sâu,  quầng thâm càng đậm theo thời gian. Quá trình này tăng tốc ở người tiếp xúc nhiều khói bụi, ánh sáng xanh hoặc hút thuốc.

Thiếu ngủ, căng thẳng

Ngủ dưới 7 tiếng mỗi đêm khiến cho cortisol tăng cao, giãn mạch máu dưới mắt, ứ dịch và oxy hóa hemoglobin tạo màu tím xanh. Căng thẳng kéo dài kích thích thần kinh giao cảm, co thắt làm cho giãn mạch bất thường, khiến vùng mắt sưng nhẹ buổi sáng và thâm dần về chiều. Làm việc khuya, dùng điện thoại trước ngủ 2 tiếng càng làm tình trạng trầm trọng.

Dị ứng hoặc viêm

Các tác nhân như phấn hoa, lông thú, bụi nhà, mỹ phẩm chứa hương liệu hoặc paraben kích hoạt histamine là chất gây giãn mạch, tăng lưu lượng máu và sưng nhẹ. Viêm mũi dị ứng mạn tính, viêm kết mạc làm bạn dụi mắt thường xuyên, tổn thương mao mạch, tích tụ hemosiderin sắt từ hồng cầu vỡ, tạo quầng thâm màu nâu lâu dài.

Bệnh lý

• Thiếu máu thiếu sắt: Hemoglobin thấp khiến cho oxy vận chuyển kém từ đó làm cho da nhợt, mạch máu tím nổi rõ.
• Bệnh thận: Tích nước, protein niệu làm cho phù nề vùng mắt, thâm kéo dài.
• Bệnh gan: Rối loạn bilirubin gây nên tình trạng vàng da nhẹ, quầng mắt xám nâu.
• Rối loạn tuyến giáp: Giảm chuyển hóa gây nên da khô, thâm sạm. Những trường hợp này thường kèm triệu chứng toàn thân: mệt mỏi, phù chân, vàng da…

Thay đổi hormone

• Kỳ kinh: Tăng melanin khiến cho mắt bị thâm nâu nhẹ 3 tới 5 ngày trước kỳ đèn đỏ.
• Mang thai: Tăng lưu lượng máu và melanin làm xuất hiện mặt nạ thai kỳ hay còn gọi là tình trạng nám da lan đến vùng mắt .
• Mãn kinh: Giảm estrogen từ đó khiến da mỏng, mạch máu lộ.
• Thuốc tránh thai hoạc thay thế hormone: Tăng sắc tố cục bộ dưới mắt.

Chế độ sinh hoạt và dinh dưỡng

• Thiếu vitamin K: Giảm đông máu làm cho mao mạch dễ vỡ.
• Thiếu vitamin C: Collagen yếu gây nên tình trạng da mỏng.
• Thiếu sắt : Thiếu máu cũng là nguyên nhân làm mắt thâm tím.
• Uống ít hơn 1.5 lít nước mỗi ngày: Da khô khiến cho mất nước từ đó mạch máu co giãn bất thường. Khẩu phần ăn nhiều muối trên 6g mỗi ngày làm cho cơ thể tích nước tạo nên phù nhẹ vùng mắt.
• Tình trạng thường xuyên sử dụng các thức uống chứa cafein hay nghiện rượu trên 2 ly mỗi ngày: có thể gây lợi tiểu khiến cho mất nước, da xỉn.

Tác động của ánh nắng

Bạn có biết rằng tia UVA UVB xuyên qua kính cửa sổ, kích thích melanocyte sản xuất melanin cục bộ dưới mắt vùng da mỏng nhất mặt. Người châu Á dễ tăng sắc tố PIH gây nên quầng thâm nâu sẫm, khó mờ tự nhiên. Tiếp xúc nắng 10h đến 15h mà không che chắn làm cho tăng đến 30% nguy cơ thâm mắt vĩnh viễn. Bên dưới là hình ảnh khi ánh nắng chiếu vào vùng da dưới mắt gây tổn thương mô tầng dưới da, và hình ảnh là sau khi da được hàng rào bảo vệ bởi mỹ phẩm tế bào gốc khiến cho ánh nắng không thể tác động vào.

Lời khuyên Để cách giảm thâm mắt hiệu quả, cần xác định chính xác nguyên nhân di truyền, lão hóa, lối sống… qua thăm khám da liễu hoặc xét nghiệm máu nếu nghi bệnh lý.

Quầng thâm mắt có phải là dấu hiệu của quá trình lão hóa diễn ra?

Quầng thâm mắt không phải lúc nào cũng là dấu hiệu duy nhất của quá trình lão hóa, nhưng lại là một trong những biểu hiện phổ biến nhất khi da bắt đầu mất đi sự trẻ trung.

Khi tuổi tác tăng lên, làn da dưới mắt trở nên mỏng hơn do sự sụt giảm của collagen và elastin, chính hai thành phần quan trọng giúp da săn chắc và đàn hồi. Sự thay đổi này khiến mạch máu dưới da dễ dàng nhìn thấy hơn, làm vùng da quanh mắt trông sẫm màu, xỉn và kém tươi sáng. Đồng thời, mỡ và độ ẩm tự nhiên dưới mắt cũng giảm dần, khiến vùng này trũng xuống, tạo cảm giác như có “bóng thâm” quanh mắt.

Tuy nhiên, không phải ai cũng bị quầng thâm do lão hóa. Một số người trẻ tuổi vẫn có thể gặp tình trạng này vì di truyền, thiếu ngủ, căng thẳng kéo dài, lối sống không lành mạnh hoặc sức khỏe suy giảm. Những yếu tố đó có thể khiến mạch máu giãn nở, tuần hoàn kém và da vùng mắt trở nên sạm hơn bình thường.

Vì vậy, có thể nói quầng thâm mắt là một trong những dấu hiệu đi kèm với lão hóa, nhưng không hoàn toàn là biểu hiện đặc trưng của tuổi tác. Để xác định rõ nguyên nhân, bạn nên quan sát sự thay đổi của làn da, giấc ngủ, chế độ sinh hoạt, và đặc biệt là chăm sóc vùng da mắt đúng cách để làm chậm quá trình lão hóa và giảm thiểu sự xuất hiện của quầng thâm.

Đặc biệt nếu nghĩ đến việc can thiệp giảm quầng thâm bằng liệu pháp thẩm mỹ, bạn có thể tìm hiểu về dòng mỹ phẩm tế bào gốc giảm quầng thâm mắt để tăng cường tái tạo làn da quanh vùng mắt. Điều này sẽ giúp bạn tối ưu hóa quá trình chữa lành và phục hồi vùng thâm mắt hiệu quả hơn.

Tìm hiểu thêm về: Tế Bào Gốc Trong Mỹ Phẩm Là Gì, Liệu Có Tốt Cho Da Không?